تجلیل از چهره های ماندگار و سخنان بزرگان

forogh

و forogh می گه :

گزارشي از روند تخريب جنگلها و منابع طبيعي؛ تبر «سوء مديريت» بر پيكر درختها

*ميرشجاعان- حسين احمدي

از دلايل عمده اي كه امروزه در محافل دولتي و خصوصي بيش از گذشته به مباحث زيست محيطي و حفاظت از منابع طبيعي پرداخته مي شود، بيگانه شدن و دور شدن مردم از اين موهبتهاي الهي است.

توسعه، تحول، زياده خواهي و... باعث شده كه انسانها امروز به راحتي از يك درخت تنومند كه منشأ خيرات زيادي براي آنان است، بگذرند تا يك متر به فضاي اتاق پذيرايي شان اضافه شود.
امروز سازه ها، حاكم بر انسان و طبيعت هستند. درختها قطع مي شوند و برجها بنا مي شوند، درختها قطع مي شوند و جاده ها امتداد مي يابند، درختان قطع مي شوند تا كارخانه ها و ماشينها كار كنند، درختها قطع مي شوند تا...
بيش از 40 سال است كه 15 اسفند در كشور ما هزاران هزار درخت كاشته مي شود و بيش از 20 سال است هفته «منابع طبيعي» برگزار مي شود تا به مردم و مسؤولان يادآوري شود كه چه بر سر منابع طبيعي كشور آمده است.
امسال همچون سالهاي قبل با رسيدن به روزهاي پاياني سال، پا به هفته «منابع طبيعي» گذاشته ايم. اما شايد خيليها اين هفته را از ياد برده بودند، چون درست دو روز مانده به اين هفته، شبانه در جنگلهاي خرگوش دره تهران درختان زيادي قرباني شدند و چند روز قبل از آن نيز صدها اصله درخت در اهواز بدون مجوز قطع شدند.
البته اينها تنها دو مورد كوچك از تخريب محيط زيست انساني توسط خود انسانهاست و مواردي كه در طول سال جاري به طبيعت بي مهري و جفا شد.

بدون تخريب منابع طبيعي، عمران انجام نمي شود!
قائم مقام سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري كشور معتقد است: هر انساني كه متولد مي شود، خواسته يا ناخواسته به منابع طبيعي آسيب وارد مي كند. وقتي جمعيتي زياد شود و معيشت فراهم نگردد، شاهد تخريب منابع طبيعي خواهيم بود.
دكتر شمس ا... شريعت نژاد به خبرنگار ما مي گويد: بايد تخريب را بپذيريم و با آن عاقلانه برخورد كنيم. بدون تخريب منابع طبيعي، عمران و آباداني انجام نمي شود!
وي اظهار مي دارد: اما بهره برداري از منابع طبيعي بايد عاقلانه و نيازمندانه باشد، نه آزمندانه و بهره برداري بايد بر اساس تعقل و دانايي صورت گيرد.
اين مقام مسؤول تصريح مي كند: وابستگي معيشتي مردم به جنگلها، نارسايي قوانين و مقررات، ارزيابي نكردن زيست محيطي طرحهاي عمراني، توسعه نيافتگي در مناطق مستعد اكولوژيكي كشور، حضور دام، جنگل نشينان و قاچاق چوب از چالشهاي پيش روي منابع طبيعي كشور است.
وي با اشاره به اين كه سه ميليارد و 454 هكتار از سطح زمين را جنگل پوشانده و متوسط سرانه جنگل براي هر نفر در كره زمين، 6 هزار و 200 مترمربع است، مي افزايد: اين در حالي است كه سرانه هر ايراني 1600 مترمربع جنگل است.
به گفته شريعت نژاد، بر اساس تعريف «فائو»، سطح جنگلهاي كشور 11 ميليون و 74 هزار هكتار بوده، در حالي كه بر اساس پارامترهاي كشورمان سطح جنگلهاي ايران 14 ميليون هكتار است.
محمد مهدي شريعتي، كارشناس محيط زيست و فضاي سبز نيز به خبرنگار ما مي گويد: به عنوان يك كارشناس محيط زيست، نگراني خود را از وضع موجود اعلام مي كنم. البته ما مجبور به حركت به سمت توسعه هستيم و همه كارشناسان به اين موضوع صحه مي گذارند.وي مي افزايد: اما آنچه باعث نگراني ماست، عدم مطالعات زيربنايي در بحث پروژه هاي عمراني است. دولت ناچار به توسعه و عمران كشور است، اما همه به اين مسأله اذعان دارند كه در امر مطالعات زيست محيطي پروژه ها كوتاهي مي شود.اين كارشناس با اشاره به اين كه گناه اين مسأله به گردن سازمان حفاظت محيط زيست است، تصريح مي كند: البته اقدامها و تلاشهايي از سوي اين سازمان صورت مي گيرد، اما اين تلاش كافي نيست.
وي مي گويد: خداوند در قرآن بارها به سرسبزي، زيتون، انجير، انگور و درخت قسم خورده و در احاديث ما به اين مسأله زياد تأكيد شده است. علاوه بر اين، ما قوانين خوبي در اين زمينه داريم. اما آنچه مورد غفلت واقع مي شود ضعف حمايتي از سوي نيروهاي اجرايي و قوانين است.
اين كارشناس مي افزايد: در كانادا، مالكيت به عهده فرد است، اما تبديل آن به عهده فرد نيست، اما ما مشكل داريم، چون مالك، مردم هستند و دولت به هيچ وجه نمي تواند ملكي را كه به نام شخص است، تصرف كند، مگر اين كه حكم حكومتي بگيرد. هرچند كه مالكيت حق مردم است كه از اين مالكيت استفاده كنند، اما راهكارهايي مي توان پيدا كرد كه هم منافع مردم در آن لحاظ شده باشد و هم اين كه دولت بتواند در جايي كه لازم است، بر اساس سياستهايي كه نياز جامعه است، عمل كند.
مديركل منابع طبيعي مازندران نيز در اين باره به خبرنگار ما مي گويد: 70 درصد تخريب جنگلها توسط انسان انجام مي شود كه ناشي از نيازهاي طبيعي است كه اين مسأله در رابطه با پروژه هاي عمراني اتفاق مي افتد.
حسين عليپور مي افزايد: بقيه تخريب جنگلها به دليل پديده هاي طبيعي همچون رانش، آتش سوزي و خشكسالي است.وي با اشاره به اينكه تخريب فيزيكي جنگلها تا حدود زيادي كنترل شده است، ادامه مي دهد: طي سالهاي 84 تا 86 حمل غيرمجاز و قاچاق چوب به ميزان 60 درصد كاهش يافته است.
عليپور مي افزايد: طي 10 سال گذشته 1540 هكتار جنگل و منابع طبيعي تخريب شد كه طي سال گذشته و امسال نيمي از اين زمينها به دولت بازگشته است.
مديركل منابع طبيعي مازندران (ساري) با اشاره به اينكه در جنگلهاي مازندران 6 هزار خانوار با جمعيتي بيش از 34 هزار نفر در قالب آباديهاي زير 20 خانوار زندگي مي كنند، مي گويد: 10 هزار خانوار دامدار سنتي با 1/5ميليون واحد دامي در جنگلهاي مازندران سالانه 300 ميليارد ريال خسارت به جنگلها وارد مي كنند.
سيد ابراهيم مدني كارشناس منابع طبيعي نيز به خبرنگار ما مي گويد: هرگونه دخالت غيرفني در محدوده جنگل نوعي تخريب است كه معمولاً بيشترين عامل تخريب، عوامل انساني است.وي، انسانهايي كه با طبيعت سر و كار دارند و دامداراني كه در عرصه هاي جنگلي حضور دارند را مهمترين عوامل تخريب منابع طبيعي مي خواند و مي افزايد: عرصه هايي از منابع طبيعي، قابليت عمليات احياي به صورت طبيعي را داشته و با بذرپاشي در سطح جنگل نهال توليد مي شود و سطح جنگل را كاملاً پوشش مي دهد كه متأسفانه وجود دام تعارض ايجاد نموده و نهالهاي خوش خوراك كمتر از يك سال چرانيده مي شود.
مدني با اشاره به اينكه خاك جنگل 40 برابر بيشتر نسبت به خاك پايين دست قابليت نفوذپذيري آب دارد، ادامه مي دهد: وجود دام در جنگل باعث كوبيدگي خاك شده و اگر خاك كوبيده شود، آب نفوذ نمي كند و سفره هاي آب زيرزميني پر نمي شوند.وي حاشيه نشينان جنگل را عامل ديگر تخريب جنگلها مي خواند و يادآور مي شود: براي جلوگيري از تصرف جنگلها، كانالهايي به عمق دو متر، سيم خاردار و فنس و بنچ مارك در حاشيه جنگلها ايجاد مي شود تا از تجاوز جلوگيري گردد.

درختها، جانفداي پروژه ها
مديركل منابع طبيعي مازندران (ساري) پروژه هاي عمراني را عامل ديگر تخريب جنگلها مي داند و مي گويد: گازرساني به جمعيت 100 هزار نفري منطقه سوادكوه باعث از بين رفتن 60 هكتار جنگل به صورت مستقيم و 120 هكتار جنگل به صورت غيرمستقيم مي شود كه اين خسارات 30 ميليارد ريال برآورد شده است.
عليپور مي افزايد: مسير خط انتقال گاز از شيرگاه به زيرآب و پل سفيد از 19 كيلومتر عرصه جنگلي به عرض 14 متر عبور مي كند كه در اين راستا سه ميليون تن خاك جا به جا خواهد شد.

پروژه هاي دولتي مهمترين چالش منابع طبيعي كشور
مديركل منابع طبيعي گيلان نيز در اين باره مي گويد: اكنون بزرگترين چالش پيش روي منابع طبيعي كشور، پروژه هاي دولتي است و اين نگراني وجود دارد كه باريكه اي از جنگلهاي شمال كشور با گونه هاي بي نظير دنيا در خطر نابودي قرار گيرد.
رسول محمدي مي افزايد: بي مهري هايي كه اكنون عرصه هاي منابع طبيعي كشور با آن مواجه هستند ناشي از بي برنامگي بخشهاي مربوطه است.
وي يادآور مي شود: براساس آمار اعلام شده از سوي سازمان ملل، ايران بين 56 كشور داراي جنگل رتبه 45 را داراست.
محمدي ادامه مي دهد: كشور ما از حيث تراكم و پوشش گياهي در وضعيت قابل قبولي قرار نداشته و از بين 21 كشور كه بالاي 50 درصد مساحتشان خشكي است، ايران رتبه 15 را داراست.مديركل منابع طبيعي گيلان مي گويد: براساس آمار دانشگاه كلمبيا كه در سال 2005 اعلام شد، وضعيت ايران در جديت براي نگهداري محيط زيست از بين 146 كشور رتبه 132 است.
محمدي توسعه صنعت و گردشگري را از معضلات ديگر منابع طبيعي مي داند و مي افزايد: كساني كه شعار راه اندازي واحد توليدي را سر مي دهند آيا مي توانند ادعا كنند كه جنگل واحد توليدي نيست؟ آيا انتظار مي رود كه واحد توليدي مثل جنگل و مرتع را فداي صنعت كنيم؟
وي ادامه مي دهد: 90 درصد استان گيلان مستعد گردشگري است و با سرمايه گذاري مي توان مثل چاههاي نفت جنوب براي مردم منطقه درآمدزايي كرد.

روند تخريب قطع نشده، اما كند شده
مديركل منابع طبيعي غرب مازندران (نوشهر) نيز به خبرنگار ما مي گويد: در حال حاضر روند تخريب جنگلها قطع نشده، اما كند شده است.
بهزاد انگورج مي افزايد: هر وقت فرهنگ عمومي مردم آنقدر رشد كرد كه فرهنگ منابع طبيعي به فرهنگ عمومي تبديل شد، آن وقت مي توانيم بگوييم روند تخريب از بين رفته است.
وي مي افزايد: روند و سير جنگل قهقرايي است و جنگل مسن و فرتوت هم ممكن است يكباره از دست برود، در حالي كه هيچ درختي قطع نشده و در عرصه هيچ عمل مكانيكي هم انجام نشده است.
انگورج، يك معضل را تأمين نشدن ابزار فني و تجهيزات لازم براي برخورد با عوامل تخريب قهري، طبيعي يا انساني مي داند و مي افزايد: عامل ديگري كه تا حدودي در طول سال جاري روند آن مناسب شده، مسير رسيدگي پرونده ها در محاكم قضايي است.
شريعتي خاطرنشان مي كند: بايد ببينم آيا يك درخت قابليت تجديد شدن دارد يا نه؟ وقتي ما يك گياه 100 يا 120 ساله را كه پايداري خودش را در منطقه حفظ كرده قطع مي كنيم و يك نهال يكساله مي كاريم، اين نهال مثل يك نوزادي است كه بايد مورد حمايت قرار بگيرد تا حداقل مقاومتهاي محيطي را كسب كند.
به گفته وي، بايد ديد چند درصد از اين درختان دست كاشت در يك منطقه قابليت اين را پيدا كردند كه خودشان را به عرصه برسانند؟
اين كارشناس مي گويد: ما يك مسأله عمده اي كه در كشور داريم، اين است كه طبيعت موجود را از بين مي بريم و بعد مي خواهيم يك طبيعت دست كاشت بسازيم. اصلاً چنين چيزي توجيه پذير نيست. ما جنگلهاي دست كاشت را براي جاهايي در نظر گرفته ايم كه به دلايل مختلف از بين رفته و الان وجود ندارد و مي خواهيم جايگزين بكنيم، نه اين كه ما جنگل را از بين ببريم و به جاي آن يك گياه جديد بكاريم.
وي با تأكيد بر اين كه ما در كشورمان، ارزيابي اقتصادي جنگل نداريم، اظهار مي دارد: براي هر اصله درخت در يك پارك جنگلي 10 ساله در آمريكا، قيمتي بيش از 700 دلار تعيين شد.
به گفته شريعتي، ارزشي كه يك پارك جنگلي يا يك پارك شهري براي محيط زيست انساني در شهرهاي ما دارد، ارزشهايي بصري و روحي و رواني است كه به جامعه منتقل مي كند. براي اين، ما چه قيمتي مي توانيم بگذاريم.
اين كارشناس تصريح مي كند: اگر ما يك هكتار پارك در جوار يك مدرسه داشته باشيم، مي تواند 17 تا 18 درصد ارزش تحصيلي بچه ها را بالا ببرد و اگر يك هكتار پارك در كنار يك بيمارستان 150 تختخوابي داشته باشيم، مي تواند 25 درصد در درمان بيماريهاي خطرناك و بخصوص بيماريهاي روحي و رواني مؤثر واقع شود. اين چه ارزشي از لحاظ اقتصادي مي تواند داشته باشد.
وي مي گويد: با توجه به ارزش بالايي كه جنگل دارد، چطور رئيس يك پارك يا شهردار يك منطقه به خودش جرأت مي دهد يك پارك را از بين ببرد و ايستگاه مترو بزند؟ آنها مي توانند تونل بزنند و به راحتي پايين بروند.
شريعتي تصريح مي كند: جنگل يك ارزش زيست محيطي تجديدناپذير است. وقتي يك جنگل از بين رفت، ديگر از بين رفته است. در شمال جنگلها در حال تخريب هستند و جنگلهاي بلوط جنوب كشور از بين مي رود. البته اين تنها در مورد جنگل نيست؛ كوير كشور نيز در حال از بين رفتن است؛ هرچند كه به ظاهر كوير لم يزرع است، اما سرشار از گونه هاي جانوري است و ارزشهاي كوير در كشور ما بي بديل است.
وي مي گويد: ما بايد به دنبال اين باشيم كه كمترين تأثيرات را بر محيط زيست داشته باشيم. ضمن اين كه بيشترين بهره زيست محيطي را ببريم. شايسته است كه مردم از اين مواهب الهي استفاده بكنند و بگويد «فتبارك ا... احسن الخالقين»؛ چه خلق كردي براي من انسان، نه اين كه انسان بيايد به دست خودش اين مواهب بي بديل را تخريب كند.

_________________

میندیش که دیگران ، تو را به آرمانت خواهند رساند . ارد بزرگ