تجلیل از چهره های ماندگار و سخنان بزرگان

محمد اقبالی

و محمد اقبالی می گه :

كمال خجندي، كمال‌الدين مسعود
صوفي، عارف و شاعر،

سال و محل تولد: سده ي نهم هجري - خجند
سال و محل وفات: حدود 802/803/808 هـ.ق.
زندگينامه: وی متخلص به "كمال" بود و معروف به "شيخ كمال". در "خجند" از "بلاد ماوراءالنهر" به دنيا آمد. در جواني به سفر "حج" رفت و بعد از بازگشت در "تبريز" ساکن شد و تحت حمايت "سلطان حسين جلاير"(776- 784 هـ.ق.) قرارگرفت. وي در علوم ظاهري و باطني عصر خود استاد بود و چون در تصوف، شعر و ادب تبحر داشت پيروان و مريدان بسياري پيدا كرد. او با "شيخ زين‌الدين خوافي" و "مولانا محمد شيرين"، مشهور به "مغربي"، معاصر و معاشر بود. "كمال" در پي آشوب‌هاي "تبريز"، مدت چهارسال به شهر "سراي"، پايتخت "قيچاق" رفت و مريدان بسيار در آنجا به دست آورد و با "خواجه عبيدالله چاچي"، عارف مشهور، ملاقات و صحبت داشت. وي در (798 هـ.ق.) به تبريز بازگشت و مورد حمايت "ميرزا ميرانشاه"، فرزند "تيمور"، قرارگرفت و در خانقاهي كه داشت تا آخر عمر زيست. كمال، معاصر "حافظ شيرازي" بود و پيشه ی شاعري نداشت بلكه شعر را براي بيان احساس ها و افكار خود و براي ارشاد و تربيت ديگران به كار مى برد. وي غزل‌‌هاي عارفانه را استادانه مى سرود و گذشته از "جامي" تنها شاعري است كه حتي‌المقدور سعي مى كرد غزل هایش همه در طول يكسان باشند، يعني از هفت بيت تجاوز نكنند. كمال در سرودن شعر سبك از "خواجه حسن دهلوي" پيروي مى كرد. او در تبريز درگذشت. در مورد زمان فوت او تذكره‌ها تاريخ‌هاي متفاوتي از (792 تا 808 هـ.ق.) ذكر شده است.

آثار: "ديوان" شعر، حدود هشت هزار بيت.

منابع: از سعدي تا جامي(423- 444- 447- 448)،‌تاريخ ادبيات در ايران(3/1131- 1137)، تاريخ نظم ونثر(210- 211)، تذكرةالشعراء(363- 370)، حبيب‌السير(3/548- 549)، دايرةالمعارف فارسي(2/2261)، ديوان كمال‌الدين مسعود خجندي(مقدمه)، الذريعه(9/917- 918، 1035)، رياض‌العارفين(126- 127)، ريحانه(2/331- 333)، طبقات اعلام الشيعه(قرن 9/112)، طرائق‌الحقائق(2/685- 688)، فرهنگ سخنوران(768)، گنج سخن(2/316- 323)، لغت نامه(ذيل/كمال‌الدين خجندي)، مجالس النفائس(355- 356)، مرآةالخيال(58- 59)، مؤلفين كتب چاپي(6/173- 174)، نتايج‌الافكار(593- 596)، نفحات الانس(609- 610)، هفت اقليم(3/455- 458).
http://www.persian-language.org/Farhang/Farhang.asp?ID=353&P=1

_________________

علامه اقبال لاهوری :
چون چراغ لاله سوزم د رخيابان شما
اي جوانان عجم! جان من و جان شما

ارد بزرگ :
اقبال لاهوری خردمندی از ، تبار اندیشه ایرانی بود .