تجلیل از چهره های ماندگار و سخنان بزرگان

خاطره مولایی

و خاطره مولایی می گه :

تلاش مردم براي رونق شب يلدا
ضيافت شب چله گران تر از هر سال
گروه اجتماعي، زهرا بيگدلي؛ هندوانه سه هزار توماني، انار 1500 توماني و آجيل 12 هزار توماني مواد اوليه تشکيل دهنده يک شب يلداي ايراني است. حداقل هايي که بايد در کنار کتاب حافظ و چند برگه آلو و زردآلو باشد تا مقدمه يي باشد براي يک گردهمايي خانوادگي بلکه سنتي از سنت هاي ايراني همچنان پا بر جا باقي بماند، اما با درک رقم ها و قيمت ها و فرصت ها و مشغله ها آيا همچنان مي توان ايراني ها را مورد اين پرسش قرار داد که چرا شب يلداي ايراني رو به فراموشي مي رود و کمتر خانواده يي براي اين شب با چند ثانيه اضافه تر ميزبان خانواده هاي ديگر نيست. «در راستاي تامين نياز شهروندان تهراني براي تهيه انار و هندوانه و انواع آجيل شب يلدا عرضه وسيع اين محصولات در ميادين و بازارهاي ميوه و تره بار با 25 درصد زير قيمت مغازه هاي سطح شهر آغاز شده است.»کيانوش جعفري سخنگوي سازمان ميادين ميوه و تره بار شهرداري تهران با اعلام اين خبر سعي کرد نويد داشتن شب يلدايي رنگارنگ را براي شهروندان تهراني داشته باشد، اما عرضه وسيع هندوانه و انار نمي تواند جشني را که از سال ها پيش در ايران باستان و در ميان ايرانيان رايج بوده و حالا به خاطر پاره يي مشکلات اقتصادي و اجتماعي کم اهميت شده دوباره رونق تازه بدهد.

در هر صورت، سخنگوي سازمان ميادين ميوه و تره بار از ساعت کار فوق العاده ميادين ميوه و تره بار هم صحبت به ميان آورد؛«ميادين و بازارهاي ميوه و تره بار شهرداري تهران تا روز جمعه 30 آذر تا ساعت 17 براي پاسخگويي فعال خواهند بود و از روز جمعه 30 آذر هم مسابقه ميوه آرايي در ميادين ميوه و تره بار بين علاقه مندان برگزار خواهد شد.» ميادين ميوه و تره بار بدون شک در اين دو شب ساعات پرکار و شلوغي را پشت سر خواهند گذاشت، چون گراني ميوه در مغازه هاي سطح شهر، پديده يي واقعي است که نمي توان از آن چشم پوشيد. هر چند بدانيم و مطمئن باشيم که ميوه هاي ميدان تره بار با ميوه مغازه ها قابل مقايسه نيست و حکايت، حکايت «ماه من و ماه گردون» مي شود، اما باز هم حداقل ها دلخوشکنک ما خواهد بود.

هندوانه که محبوب ترين و اصلي ترين ميوه براي پذيرايي شب يلدا است، در مغازه هاي خيابان هاي شهر بين کيلويي 650 تا 700 تومان فروخته مي شود اما اين قيمت در ميادين ميوه و تره بار کيلويي 180 تومان تعيين شده است. البته مغازه هايي هم در سطح شهر يافت مي شوند که نسبت به آنها که عنوان گران فروش دارند، هميشه منصف ترند. اين مغازه ها البته «حاجي ارزوني» ها نيستند، اما قيمت هاي مناسب تري دارند. هندوانه در اين مغازه ها کيلويي 400 تومان فروخته مي شود.

بعد از هندوانه، نوبت به انار شب يلدا مي رسد. انار در مغازه هاي سطح شهر از کيلويي 1200 تا 1500 تومان و در ميادين ميوه و تره بار کيلويي 600 تومان فروخته مي شود.

اما آنها که هنوز شب يلدا، دور هم جمع مي شوند فقط با اين دو قلم ميوه جشن نمي گيرند. قيمت مابقي ميوه هايي که به طور معمول خريداري مي شود هم مي تواند جالب باشد. به نظر مي رسد پرتقال از قيمت هاي بهتري برخوردار است؛ در مغازه ها کيلويي 800 تومان، در ميادين ميوه و تره بار 500 و در مغازه هاي منصف تر هم کيلويي 700 تومان است. خرمالو هم قيمت هايي مشابه دارد. اين ميوه پاييزي در مغازه ها از کيلويي 1200 تا 1500 تومان فروخته مي شود. نارنگي قيمت گراني دارد. در مغازه ها کيلويي 900 تومان و در ميادين ميوه و تره بار کيلويي 450 تومان است. البته در برخي مغازه ها هم 800 تومان فروخته مي شود. نارنگي و پرتقال البته استثناهايي دارند؛ استثناهايي که نوع فوق العاده ناميده مي شوند و نارنگي نوع عالي کيلويي 1900 و پرتقال نوع عالي کيلويي 1200 تومان است.

مي دانيم که جشن شب يلدا از ديرباز فلسفه هاي مختلفي داشته و دارد اما خوردن انواع تنقلات از جمله آجيل در اين شب براي بسياري آنقدر سنت مهم و پابرجايي است که نمي توانند از آن چشم بپوشند. پس در آشفته بازار گراني اجناس سر زدن به آجيل فروشي ها هم خالي از لطف نيست. آجيل چند سالي است که به انواع مختلف تقسيم شده. بعضي آجيل ها تنها پسته، فندق و بادام هندي هستند. قيمت اين نوع آجيل در مغازه هاي شيک کيلويي 13 هزار تومان است و آجيل درجه دو يعني آجيلي که کشمش هم داشته باشد کيلويي 9500 تومان.

اما قيمت آجيل در ميادين ميوه و تره بار بين 5500 تا 6 هزار تومان است. البته براي بسياري آجيل تنها خوردني لذت بخش نيست. در گذشته برگه هاي هلو و زردآلو را آنها که مسن تر بودند به سادگي تهيه مي کردند اما حالا در آجيل فروشي ها با قيمت هاي سرسام آور فروخته مي شوند. برگه زردآلو کيلويي 4500 و برگه هلو کيلويي 4200 تومان است. قيمت انواع خشکبار به تفکيک هم جالب است. در مغازه ها، بادام کيلويي 12 هزار، پسته 7500 و گردو 15 هزار تومان است. در ميادين ميوه و تره بار اين قيمت ها متفاوت است؛ «تخمه زعفراني 2900، پسته 5200، بادام 7500 و گردو 11 هزار تومان است.»

نياز به نتيجه گيري سخت و پيچيده نيست. منطق همان دو، دوتا چهارتاي عادي است. اگر مي خواهيم شب يلدا جشن بگيريم و تمام آنچه براي پذيرايي نياز داريم را هم از ميادين ميوه و تره بار بخريم، گراني را حس مي کنيم و شايد بسياري ترجيح دهيم از کنار اين شب، بي تفاوت بگذريم. امان الله قرايي مقدم جامعه شناس و عضو هيات علمي دانشگاه تربيت معلم در مورد کمرنگ شدن جشن شب يلدا در ميان ايرانيان مي گويد؛ «دور هم جمع شدن افراد با قيمت هاي سرسام آوري که ميوه و ديگر وسايل پذيرايي دارند، اين روزها تبديل به موضوعي سخت شده است. چون اين موضوع واقعيت است که مثلاً فردي با حقوق بازنشستگي نمي تواند انار با چنين قيمت بالايي بخرد و هزينه هاي دور هم جمع شدن را بپردازد.»

البته او دلايل ديگري هم براي اين موضوع برمي شمارد؛ «روابط نزديکي که سال ها قبل ميان مردم وجود داشت، اين روزها کمرنگ شده و شرايط اجتماعي و صنعتي شدن، ديگر به افراد اجازه داشتن روابط نزديک و ديد و بازديدهاي هميشگي را نمي دهد. به همين خاطر، افراد حتي اگر کنار هم باشند، با هم نيستند و شکاف نسلي که ميان نسل جوان با نسل قبلي به وجود آمده، منجر شده افراد در هر گروه سني نتوانند کنار هم جمع شوند و با هم ارتباط برقرار کنند.»

قرايي مقدم از سهم تبليغات و رسانه ها در اين زمينه هم صحبت به ميان مي آورد؛ «سال هاست که در کتب درسي و رسانه هاي ملي، آداب و رسوم ملي تبليغ نمي شود و به همين خاطر، افراد نسل جديد تحت آموزش براي پذيرفتن رسوم ملي قرار نمي گيرند و اين در حالي است که بايد در کتب درسي اعياد ملي آموزش داده شود و رسانه هاي ملي هم در مورد آنها تبليغات لازم را انجام دهند، چون عميق بودن پيوندهاي خويشاوندي و برگزاري جشن هاي ملي، بدون شک مي تواند از افسردگي موجود در جامعه کم کند.»

شب يلدا گرچه طولاني ترين شب سال است، اما تنها چند ثانيه از شب قبلي طولاني تر است. مردمان ايران باستان اين چند ثانيه را بهانه يي براي جشن مي دانستند و ما از کنار آن بي تفاوت مي گذريم.

شب يلدا در تقويم نيست

از سوي ديگر شماري از سازمان هاي غيردولتي مدافع ميراث فرهنگي و طبيعي سراسر کشور، از شوراي فرهنگ عمومي که کار درج مناسبت ها را در تقويم رسمي کشور برعهده دارد خواستار ثبت جشن شب چله (يلدا) در تقويم رسمي کشور به نشانه حرمت نهادن به ارزش هاي فرهنگي و تاريخي مشترک بين همه ايرانيان شدند. در بخشي از نامه سازمان هاي مردم نهاد خطاب به علي ملانوري مديرکل شوراي فرهنگ عمومي آمده است؛ جشن يلدا ميراث فرهنگي و طبيعي مشترک همه ايرانيان است که در خانواده هاي ايراني از هر قشر و با هر دين و مذهب برگزار مي شود. شناسايي بهتر و ثبت اين جشن کهنسال که پس از نوروز يکي از فراگير ترين جشن هاي همه ايرانيان است و برپايي همه ساله آن زمينه نزديکي و همدلي همه اقوام و تيره هاي ايراني را فراهم آورده است، امکان پاسداشت ارزش هاي فرهنگي اين جشن و انتقال بهتر آن به نسل هاي آينده را فراهم خواهد ساخت. لذا امضاکنندگان ذيل اين درخواست که همگي از سازمان هاي مردم نهاد فعال در زمينه حفظ ميراث فرهنگي و طبيعي از سراسر کشور هستند، خواهشمندند تا شوراي فرهنگ عمومي به نشانه حرمت نهادن به ارزش هاي فرهنگي و تاريخي مشترک بين همه ايرانيان با نظر مساعد نسبت به ثبت شب يلدا در تقويم رسمي کشور اقدامات لازم را اعمال نمايد.جشن «يلدا» يا جشن «شب چله» ديرزماني است که در ايران در آخرين شب پاييز (30 آذرماه) که بلند ترين شب سال نيز هست، گرامي داشته مي شود. شادماني، گردهمايي خانوادگي و خوردن ميوه هايي همچون هندوانه و انار و خشکبار از آيين هاي ويژه جشن يلدا است.

_________________
انجمن تجلیل از چهره های ماندگار و سخنان بزرگان
(( ساده باش ، آهوی دشت زندگی ، خیلی زود با نیرنگ می میرد . ارد بزرگ ))